Η πρώτη (1865) αλλά και η πιο πρόσφατη (2013) εικονογράφηση για την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων.

Έχω αγοράσει εδώ και κάτι μήνες την καινούρια έκδοση της Αλίκης στην Χώρα των θαυμάτων σε μετάφραση Μένη Κουμανταρέα και έκδοση του 2013 από τον Πατάκη. Το πρώτο διαφορετικό στοιχείο του βιβλίου από τις προηγούμενες εκδόσεις είναι το εξώφυλλο, όπου στέκεται μια διαφορετική Αλίκη -σχέδιο του Pat Andrea- κι έτσι καιρό τώρα μου μπήκε η ιδέα να αντιπαραβάλλω την παλιά και νέα εικονογράφηση.

Σήμερα είναι ευκαιρία, αφού σαν σήμερα εκδόθηκε για πρώτη φορά «Η Αλίκη στην χώρα των θαυμάτων», ένα παραμύθι που δεν είναι παραμύθι για παιδιά, «είναι η χώρα όπου βασιλεύει το nonsense, δηλαδή το παρανοικό. «

Είναι ένα παραμύθι, που όπως εξηγεί ο Μένης Κουμανταρέας στον πρόλογο του βιβλίου, πέρα από την αρχική νοσταλγική βαρκαρόλα, βρίθει από σατιρικούς στίχους, κομμένους και ραμμένους για να γίνουν μιούζικαλ αλλά και επεισόδια που ασκούν εμμέσως κριτική στην κοινωνία της εποχής (βασιλιάδες αυθαιρετούν) που όμως ακόμη είχε την αμεριμνησία της τότε εικόνας της Μεγάλης Βρετανίας με τις κατακτήσεις της.

Παρά ταύτα, η Αλίκη είναι μια ελεγεία σε έναν τρόπο γραφής που ακροβατεί στην ανορθοδοξία όπως μόνο ένα παιδί μπορεί να σκέφτεται. Η αλληγορία των εικόνων και η ατέρμονη φαντασία του Lewis Carrol ενέπνευσαν μυριάδες καλλιτέχνες στην πορεία των χρόνων. Αν μην ξεχνάμε το παραισθησιογόνο μανιτάρι και το Lucy in the Sky With Diomonds (LSD) των Beatles (για να μην προσθέσω και το cover του από το The Flaming Lips και Miley Cyrus).

Η Αλίκη όμως αποτελεί ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης και για ζωγράφους και εικονογράφους, γι’αυτό και σήμερα θα γίνει αναφορά σ’αυτόν που πρώτος διαμόρφωσε την φανταστική φιγούρα της Αλίκης στο χαρτί μετά από ανάθεση του ίδιου του Carroll για την πρώτη έκδοση του 1865 αλλά και τον εικονογράφο της Αλίκης στην πιο πρόσφατη μορφή της, από την έκδοση του 2013 (εκδ. Πατάκη).

1. Sir John Tenniel (1820-1914)

Ο John Tenniel ήταν σκιτσογράφος της εποχής, συνεργαζόταν με το Punch Magazine της Βρετανίας σχεδιάζοντας «πολιτικώς χρωματισμένα» cartoon για πάνω από 50 χρόνια. Έμεινε όμως ευρύτατα γνωστός για την μορφή που έδωσε πρώτος στον κόσμο της Αλίκης όπως τον ξέρουμε ως σήμερα.

971637-sir-john-tenniel-illustrations

Η  Αλίκη του Tenniel όμως καμία σχέση δεν έχει με την πραγματική Alice Liddell, την μεσαία από τις 3 αδελφές Liddell με τα κοντά καστανά μαλλιά.

JohnTenniel11

Ούτε βέβαια ο ίδιος ο Carroll έδωσε στον Tenniel φωτογραφία αυτού του κοριτσιού, αλλά μια της Mary Hilton Badcock, μοντέλο όμως που και πάλι αρνήθηκε ο εικονογράφος που έπλασε την Αλίκη όπως την ήθελε.

3alice

Τα σχέδια έγιναν με την ίδια τεχνοτροπία των σχεδίων που ετοίμαζε και για το Punch Magazine (pencil drawings).

629px-Alice_par_John_Tenniel_25

2. Pat Andrea 

O Pat Andrea γεννήθηκε στη Χάγη το 1942. Τα έργα του εκτίθενται σε μουσεία και δημόσιες συλλογές στην Ευρώπη και την Αμερική ενώ είναι ομότιμος καθηγητής της  Ѐcole Nationale Supérieure des Beaux-Arts του Παρισιού και µέλος της Γαλλικής Ακαδηµίας.

605278_10-11-1

Ο Μένης Κουμανταρέας εξηγεί πολύ παραστατικά στην νέα έκδοση, γιατί παράλληλα με μια σειρά συμπτώσεων, θέλησε να αλλάξει την εικονογράφηση και επέλεξε κάποια από τα έργα του Ολλανδού Pat Andrea, που «φέρνουν μια διαφορετική τρέλα κι ένα αισθησιακό ρίγος σ’αυτήν την εκδοχή της Αλίκης.»

605281_32ok

Μάλιστα για το βιβλίο δεν χρησιμοποιήθηκαν αυτούσια τα έργα του Andrea που ο Μένης Κουμανταρέας είχε θαυμάσει σε έκθεση στο μουσείο Φρυσίρα, αλλά τα σχέδια προετοιμασίας των έργων αυτών κι έτσι το αποτέλεσμα είναι μοναδικό και μοντέρνο.

605284_106--1-

Η αλήθεια είναι πως προσωπικά γοητεύομαι περισσότερο από την αρχική προσέγγιση του Tenniel παράλληλα με την προτίμησή μου στα παλιά, αρχοντικά εξώφυλλα των βιβλίων εν γένει. Δεν είναι να αρνηθεί κανείς όμως, πως τούτη εδώ η μετάφραση είναι εξαιρετική και βέβαια ταιριάζει πολύ με την αντιστοίχως μοντέρνα εικαστική συνοδεία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s